SƠ CỨU KHI BỊ HÓC DỊ VẬT

SƠ CỨU KHI BỊ HÓC DỊ VẬT

Hóc dị vật là tai nạn thường gặp phải ở trẻ nhỏ, dị vật thường có nguồn gốc từ thức ăn các loại hạt (bí, hướng dương, trân châu…), xương ( thịt, cá…) và đồ chơi nhỏ. Ngoài ra, thói quen ăn uống như vừa ăn vừa chơi, khóc cũng dẫn đến sặc, gây hóc cho trẻ. Chính vì thế các bậc phụ huynh cần cẩn thận khi chăm sóc trẻ, việc xử lý không quá khó, tuy nhiên, không phải ai cũng nắm rõ cách sơ cứu cho trẻ. Thậm chí, việc sơ cứu sai cách có thể khiến tình trạng trở nên nghiêm trọng hơn.

1.     NGUY CƠ – BIẾN CHỨNG CÓ  THỂ GẶP PHẢI NÊU SƠ CỨU SAI CÁCH

  • Tử vong do ngạt thở cấp;
  • Viêm phế quản; viêm phổi
  • Xẹp phổi, áp xe phổi, tràn mủ màng phổi do áp xe vỡ vào màng phổi;
  • Tràn khí màng phổi, trung thất do dị vật sắc đâm thủng khí quản;
  • Giãn phế quản do dị vật bỏ quên lâu ngày;
  • Sẹo hẹp thanh quản.
Biến chứng khi trẻ bị hóc dị vật

2.     TRIỆU CHỨNG NHẬN BIẾT

Triệu chứng khi bị hóc dị vật

  • Tay ôm lấy cổ
  • Không thể thở
  • Không thể nói và ho
  • Giãy giụa và kiệt sức
  • Mặt tím tái
  • Có thể bất tỉnh
Triệu chứng khi bị hóc dị vật

3.     PHÂN LOẠI

  • Ngạt đường thở một phần: Nạn nhân hít thở khó khăn, tạo tiếng động lớn hoặc hớp khí để cố gắng thở, có thể nghe thấy tiếng rít quanh miệng. Nạn nhân có thể ho khan, khó chịu, sợ hãi do thiếu khí, da, môi trở nên nhợt nhạt, bầm đỏ hoặc chuyển xanh;
  • Nghẹt đường thở hoàn toàn: Nạn nhân không thể ho, thở hoặc nói chuyện. Vì thiếu khí nên nạn nhân tỏ rõ triệu chứng cố gắng hít thở qua hiện tượng co kéo lồng ngực, các xương vai và hõm ức. Mặt của nạn nhân chuyển màu xám, môi tím xanh. Thông thường nạn nhân sẽ dùng cả 2 tay nắm chặt vào cổ họng, rất hốt hoảng.

4.     CÁC BƯỚC SƠ CỨU

4.1 Sơ cứu nạn nhân bị ngạt đường thở một phần

Nếu nạn nhân có thể nói, ho, khóc hoặc thở thì chứng tỏ họ đang bị ngạt đường thở một phần. Chúng ta cần:

  • Trấn an nạn nhân, khuyến khích nạn nhân ho, không sử dụng nghiệm pháp vỗ lưng (vì có thể đẩy dị vật vào sâu trong đường thở). Phản xạ ho và ọe có thể giúp nạn nhân tống được vật lạ ra ngoài nhanh chóng.
Sơ cứu nạn nhân bị hóc dị vật - ngạt một phần
  • Tỏ ra bình tĩnh để nạn nhân hiểu rằng mọi chuyện vẫn ổn, như vậy bé sẽ không bị hoảng sợ. Theo dõi xem sau khi ho bé có dễ thở hơn hay không.
  • Tuyệt đối không dùng ngón tay mò mẫm tìm vật lạ, chỉ móc ra những thứ mà bạn nhìn thấy. Dù bạn có làm gì thì cũng không được cố gắng loại bỏ tắc nghẽn bằng cách chọc tay của bạn vào họng. Điều này có thể làm cho dị vật chui vào họng sâu hơn hoặc gây tổn thương họng hoặc kích thích gây co thắt thanh quản.
Không chọc tay vào họng nạn nhân khi bị hóc dị vật
  • Đổi với trẻ nhỏ, không cho bé uống bất cứ thứ gì trừ khi bé sặc phải đồ vật khô, ví dụ như bánh quy. Việc đưa thêm nước vào có thể làm tình hình tồi tệ hơn.
  • Nếu sau khi cơn ho dịu đi, bạn vẫn tiếp tục nghe thấy tiếng thở ồn ào hay tiếng ho thì hãy đưa bé đi khám bác sĩ ngay lập tức, có thể vật lạ đã đi sâu vào phế quản.
  • Nếu bé thở khó khăn trong vòng vài phút, gọi ô tô cấp cứu ngay.

4.2 Sơ cứu nạn nhân bị nghẹt đường thở hoàn toàn:

A. Đối với trẻ sơ sinh:

  • Đặt trẻ nằm dọc theo cánh tay của người lớn, đầu thấp xuống
  • Vỗ liên tục 5 lần bằng gót bàn tay vào giữa 2 xương bả vai
Sơ cứu trẻ sơ sinh khi bị hóc dị vật

Nếu trẻ vẫn chưa hết ngạt thì bạn cứ luân phiên vỗ vai rồi xốc bằng NGHIỆM PHÁP HEIMLICH ( bên dưới) vài lần. Nếu trẻ trở nên bất tỉnh và không thở được thì ta đặt trẻ nằm xuống và ép vào bụng

ẤN BỤNG:

  • Bước 1: Qùy xuống và dạng hai chân qua người trẻ, rồi tiến hành ấn bụng
  • Bước 2: Dùng 2 ngón tay giữa, ấn mạnh vào giữa xương ức (xương to giữa ngực trẻ), mức ngang với đường nối 2 núm vú của trẻ.

Thực hiện ấn 5 lần chậm, chắc. Tiếp tục kiểm tra trẻ xem đã loại bỏ dị vật ra chưa. Nếu thấy có dị vật tống ra, còn ở trong miệng, nên nhẹ nhàng dùng ngón tay út lùa dị vật ra ngoài

Nếu trẻ trở lại bình thường thì đặt trẻ ở tư thế hồi sức.

Nếu trẻ không thở lại được thì gọi số cấp cứu 115 và tiến hành hô hấp nhân tạo.

Sơ cứu ấn bụng khi trẻ sơ sinh bị hóc dị vật
Thực hiện Ấn ngực


*LƯU Ý: Trong thời gian chờ cấp cứu, tiếp tục thực hiện 5 lần đập lưng, 5 lần ấn ngực xen kẽ cho tới khi trẻ khóc được hoặc đến khi xe cấp cứu đến

Các hành động sơ cứu trẻ sơ sinh khi bị hóc dị vật

B. Đối với trẻ thanh thiếu niên – người lớn:

  • Để trẻ đứng hay ngồi, gập người ra phía trước, đầu thấp hơn ngực.
  • Vỗ mạnh 5 lần lên lưng nạn nhân, chỗ giữa hai xương vai.
  • Nếu vỗ lưng như vậy mà không thấy hiệu quả, các bạn hãy thử sử dụng phương pháp Heimlich để tận dụng lượng không khí còn trong buồng phổi nạn nhân để đẩy vật lạ ra ngoài.
Sơ cứu thanh thiếu niên, người lớn khi bị hóc dị vật

 NGHIỆM PHÁP HEIMLICH

Nếu không hiệu quả thì tiến hành Nghiệm pháp Heimlich để xử trí dị vật như sau:

  • Bước 1: Đứng phía sau
  • Bước 2: Ôm vòng qua eo trẻ bằng hai tay, bên dưới khung xương sườn
  • Bước 3: Nắm chặt hai tay lại, kéo mạnh vào trong và hướng lên trên, phía dưới xương sườn – vùng gần trung tâm bụng nạn nhân (cạnh ngón tay cái tỳ vào bụng) ở phía trên rốn và dưới mũi ức (vùng thượng vị). Lặp lại khoảng 5 lần
NGHIỆM PHÁP HEIMLICH - Sơ cứu khi bị hóc dị vật

Nếu trẻ bất tỉnh:

Nếu thức ăn hoặc dị vật bị mắc kẹt trong cổ họng và chặn dòng chảy của oxy đến não, thì cuối cùng trẻ sẽ mất ý thức. Việc chuẩn bị sẵn sàng để xử trí với một đứa bé bị ngạt thở bất tỉnh bằng cách sử dụng thủ thuật hồi sức tim phổi (CPR). Việc điều trị có hơi khác nhau giữa người lớn và trẻ em dưới 9 tuổi.

Hồi sức tim phổi ở trẻ bị hóc dị vật
  1. Để cho trẻ nằm ngữa trên một cái bàn, giường hoặc sàn nhà.
  2. Tìm những vật lạ mà bạn nhìn thấy ở trong miệng của trẻ. Dùng ngón tay để lấy ra, nhưng không thọc sâu vào khí quản của trẻ.
Hồi sức tim phổi ở trẻ bị hóc dị vật
  1. Nhẹ nhàng nghiêng đầu của trẻ trở lại để mở đường thở.
  2. Đặt tai của bạn sát vào miệng trẻ để bạn có thể nghe và cảm nhận hơi thở của bé. Nếu bé không thở thì tiến hành bước tiếp theo
Hồi sức tim phổi ở trẻ bị hóc dị vật
  1. Phủ miệng và mũi của bé bằng miệng của bạn và thổi một hơi ngắn nhanh. Hãy để không khí đi ra và lặp lại một lần nữa. Nên nhớ phổi của bé nhỏ hơn nhiều so với bạn và bạn chắc không muốn làm hỏng chúng.
  2. Thực hiện ép nén ngực với một tốc độ khá nhanh, khoảng100 cái/phút. Bạn có thể đếm to để dễ nhớ. Mỗi lần nén 30 cái.

       Cách nén:

  • Hãy tưởng tượng một đường thẳng được vẽ giữa 2 núm vú của em bé.
  • Tìm tâm điểm giữa 2 núm vú của bé và đặt 2 bàn tay của bạn lệch bên dưới một chút.
  • Nhấn 2 bàn tay vào ngực để nén xuống 1.5 inches (4 cm).
  • Mỗi chu kỳ nén là 2 lần thổi ngạt và 30 cái ép ngực.
Hồi sức tim phổi ở trẻ bị hóc dị vật
  1. Kiểm tra hơi thở của bé. Nếu không thấy bé thở, lặp lại thổi 2 hơi và tiếp theo là 30 cái ép ngực. Tiếp tục kiểm tra sau mỗi chu kỳ và thực hiện hô hấp nhân tạo cho đến khi bé có thể vượt qua tình trạng khẩn cấp.

5.     NGUYÊN NHÂN

Do người bệnh:

  • Bệnh nhân đang ăn hoặc ngậm dị vật, đồ chơi do tác nhân nào đó làm bệnh nhân hít mạnh dị vật theo luồng không khí rơi vào đường thở. Các tác nhân gồm: khóc, cười, bịt mũi ép trẻ ăn, ép trẻ uống thuốc viên; tranh nhau ăn; vấp ngã, hắt hơi,…;
  • Do trẻ phản xạ đóng mở thanh môn chưa hoàn chỉnh;
  • Bố mẹ sơ ý trong việc ăn uống của trẻ;
  • Tập quán ăn uống, tắm nước suối, uống nước suối gây dị vật sống vào đường thở;
  • Liệt hầu họng.

Do nhân viên y tế:

  • Nhổ răng gây rơi răng, mũi khoan răng rơi vào đường thở;
  • Trong cấp cứu đặt ống nội khí quản đẩy dị vật rơi vào đường thở;
  • Cho uống thuốc không đúng quy cách.

6.     PHÒNG TRÁNH

  • Để bóng bay, đồ chơi nhỏ, đồ chơi có thể tháo rời,… xa tầm tay của bé;
  • Không để cúc áo, các loại pin, đồ đạc nhỏ,… trong tầm tay bé có thể với tới;
  • Phòng ngừa sặc thức ăn bằng cách luôn cho bé ngồi một chỗ khi ăn, động viên bé ăn chậm, nhai kỹ, không ép bé ăn vì có thể khiến bé bị nghẹn.

Khi trẻ bị ngạt đường thở do dị vật, phụ huynh cần gọi cấp cứu và ngay lập tức thực hiện theo hướng dẫn sơ cứu để giúp bé đẩy dị vật ra ngoài, giảm tối đa nguy cơ gặp phải những biến chứng khó lường.

Cuộc Sống An Toàn – Tổng Hợp

Cấp cứu – sơ cứu kỹ năng Sinh tồn

CHÚC BẠN NHIỀU NIỀM VUI VÀ HẠNH PHÚC!!!